Türk futbolunun kurtuluş reçetesi spor analitiği mi?

İçinde yaşadığımız dünyanın dijitalleşmesi ile hayatımıza giren ‘Big Data’ (Büyük veri) son zamanlarda sıkça duymaya başladığımız bir kavram. 

"Yeni petrol" olarak da anılan büyük veri sporu ve dolayısıyla futbolu da kökünden değiştirmeye aday. Zira futbolcu verileri ve taraftar alışkanlıklarını içeren bilgi havuzunu doğru işleyerek kulüpler yatırımlarını ve kazançlarını çok daha iyi seviyelere getirebilirler. 

Söz konusu futbol olunca spor analitiği konusunda en iyi seviyede olan kulüp mottosu olan "Més que un club"u (Bir kulüpten daha fazlası) doğrular biçimde FC Barcelona. 

Hala konvansiyonel sistem ile yönetilen futbol kulüplerin karar vericileri başkan, yöneticiler ve teknik kadro olarak sıralanabilir. Ancak söz konusu FC Barcelona olunca bu üç grubun yanında bir pozisyon daha mevcut: Spor Teknolojileri ve Analizleri Geliştirme Müdürü. 

Avrupa'daki rakiplerine kıyasla milyarder patronlarının olmadığının altını çizen kulüp yetkilileri FC Barcelona'nın bu seviyede kalabilmesinin çözümü olarak bu alanda yatırım olduğunun altını çiziyor. 

Katalonya temsilcisinin sistemi scouting verileri, maç verileri, sosyolojik veriler, sağlık verileri, sözleşme verileri, fizyoterapi verileri ve performans verilerini topluyor ve atılacak adımlardan önce bu analizler karar vericilere yol gösteriyor ve haliyle hata payı hatırı sayılır düzeyde düşürülüyor.

Kulüp bu başlıklar altında toplanan 600 milyondan fazla ‘büyük veri’ye ev sahipliği yapıyor. 

Yapay zekaya dayalı teknolojiler sayesinde küresel gayri safi milli hasılanın 2030'da yüzde 14 artması öngörülüyor. bu durumun küresel ekonomiye yaklaşık 13 trilyon dolar daha fazla katkı sağlaması bekleniyor.
Yapay zekaya dayalı teknolojiler sayesinde küresel gayri safi milli hasılanın 2030'da yüzde 14 artması öngörülüyor. bu durumun küresel ekonomiye yaklaşık 13 trilyon dolar daha fazla katkı sağlaması bekleniyor.

VERİ BAZLI TRANSFER POLİTİKASI 

SAS’ın sunduğu yapay zeka desteği ile bu verileri işleyen kulüpler, taraftarını daha iyi tanıdığı için kişiselleştirilmiş kampanyalar sunabiliyor ve oyuncusundan hangi durumda ne kadar verim alabileceğini ve sınırlarını görebiliyor. 

Ama kuskusuz bu yöntem sayesinde kulüp geleceğe yatırım olarak gördüğü genç yetenekleri keşfetme yarışındaki başarı payını bir hayli artırıyor. 

Zira bugün yüzlerce kulübün yaptığı gibi scout ekibinin incelmeleri ile oyuncu keşfetmenin aksine sistem binlerce oyuncuyu analiz ediyor, sağlık, maç performansı, genetik mirası vb. gibi durumları da göz önünde bulundurarak kulübe öneriler sunuyor. 

Yapay zekanın futbol profesyonellerinin yerine almasından ziyade onların işini kolaylaştıracak bir yardımcı olarak görülmesi gerektiğinin çizen SAS PreSales Müdürü Rasim Eğri, sistemin kulüplere sağlayacağı faydayı şu sözler ile özetliyor:

“Yapay zekanın ve analitiğin getirdiği şey şu; çok daha fazla veriyi ve geriye dönük bilgiyi tek bir potada eritip, analiz edip çeşitli skorlar üretebiliyorsunuz ve bu sayede istediğiniz mevkideki oyunculardan en doğru olanları bulma şansınızı yükseltiyorsunuz. Hatta belirli simülasyonlar ile o oyuncunun size verebileceği katkıyı da simüle edebiliyorsunuz ve buna göre transfer politikanıza yön verebiliyorsunuz.” 

TÜRKİYE’DE İLK ADIMI GÖZTEPE ATTI 

Spor analitiği konusunda dünyadaki örneklere baktığımızda durumumuz pek parlak değil. Türkiye'de bu konuda en ciddi adımları atan futbol kulübü Süper Lig'in İzmir temsilcisi Göztepe. Kulüp şu anda bir spor analitiği ekibi kuruyor. 

Uluslararası arenada kulüp ve milli takım bazlı başarıların son yıllarda bir türlü gelmemesi, kuşkusuz bir şeylerin ters gittiğinin göstergesi. 

Kuşkusuz bu dudumun nedenlerinden bir tanesi kulüplerin negatif ekonomik tabloları. Zira ağırlıkla TL ile gelir elde eden, Avrupa’da ve ligde başarı için ise euro ile harcama yapan kulüpler son dönemde hiç olmadığı kadar sıkıntılı bir durumdalar. 

Bu farkı kapatmanın en kolay yolu altyapıya önem vererek yetenekli gençleri uluslararası piyasaya çıkararak onları bonservis bedeli ve başarı primlerine dönüştürerek aradaki ekonomik uçurumu kapatmak. 

Türkiye'de spor analitiği konusunda ilk adımı İzmir temsilcisi Göztepe attı. Göztepe Veri Uzmanı (Data Scientist) pozisyonu için iş ilanı yayınlamış durumda.
Türkiye'de spor analitiği konusunda ilk adımı ��zmir temsilcisi Göztepe attı. Göztepe Veri Uzmanı (Data Scientist) pozisyonu için iş ilanı yayınlamış durumda.

Bu durumda Barcelona örneği kulüplerimize yol gösterebilir. Zira toplamda 600 milyondan fazla ‘büyük veri’ye ev sahipliği yapan ve bunları işleyerek daha başarılı adımlar atmaya çalışan Barcelona örneğinde olduğu gibi Türk kulüpleri de geleceklerini bunun üzerine inşa edebilir. 

Veri bazlı scouting ile hata payını hatırı sayılır derecede azaltan kulupler oyuncu yetiştirmede daha önce yakalayamadıkları seviyede başarı elde edebilir. Yine aynı yöntem ile yapılan transferlerde hata payı azaltılacağı için harcamalar da ciddi oranda düşürülebilir.

YAPAY ZEKA TEKNİK DİREKTÖRLERİN YERİNİ ALABİLİR Mİ? 

Sistemin antrenman ve maç verilerinin kayıtlarını tutarak ve bu verileri analiz ederek teknik direktörlere oyuncuları ile ilgili daha sağlıklı bilgiler sunabileceğinin altını çizen Eğri, bu durumun yapay zekanın teknik direktörlerin yerine geçmesinden ziyade çok iyi bir yardımcı antrenör konumuna yükselmesi ile sonuçlanacağı görüşünde. Eğri, yavaş yavaş dünya genelinde kullanıma giren sistemin nasıl kullanıldığını ise şu sözler ile özetliyor: 

“Üç boyutlu kamera teknolojiler ile gerçek zamanlı olarak tüm oyuncular takip ediliyor ve ona göre, futbolcu ne kadar koşmuş, ne kadar hızlanabiliyor ne kadar sürede hızlanabiliyor, kalbi ne kadar atıyor, terleme oranı ne vb. gibi detaylar çok rahat görülebiliyor. Günün sonunda bunlara ulaşmak güzel ancak bunları analiz edip bir sonuç elde edemedikten sonra çok bir anlamı yok.” 

TARAFTARINI DAHA İYİ TANIYAN GELİRİNİ ARTIRIYOR 

Sistemin spor kulüplerine sunduğu bir başka imkan ise taraftarlarını (müşterilerini) daha iyi analiz ederek bilet fiyatlarını belirlemeden sosyal medya kampanyalarına kadar doğru adımları atmalarına yardımcı olması. 

NBA'de mücadele eden Orlando Magic'in bu sistem ile salon gelirlerini ciddi düzeyde artırdığının altını çizen Eğri, yapay zeka destekli sistem sayesinde teknik ekibin maça çıkacak ilk 5'in nasıl oynayacağını da simülasyon sayesinde görebildiğini belirtiyor. 

İŞTE YAPAY ZEKANIN İCAT ETTİĞİ SPOR BRANŞI

ETİKETLER